OŚWIATA W CZASIE KORONAWIRUSA - PYTANIA DO EKSPERTA

koronawirus w praktyce

Do redakcji poradnika napływa bardzo dużo pytań dotyczących pracy szkoły, dyrektora i nauczycieli w czasie kształcenia na odległość oraz w związku z pandemią. Nasi eksperci odpowiadają!

Liczba uczniów podczas konsultacji

Na nauczycieli nałożony został obowiązek przeprowadzania konsultacji z uczniami klas egzaminacyjnych. Czy obowiązuje limit osób na zajęciach? Czy konsultacje mogą być wykorzystane np. na napisanie próbnej matury?

Nie ma takiego obowiązku, a istnieje jedynie możliwość i to dotycząca organu prowadzącego a nie szkoły. W klasie VIII szkoły podstawowej, klasie III liceum ogólnokształcącego i klasie IV technikum mogą w szkole odbywać się konsultacje indywidualne lub grupowe z nauczycielem prowadzącym zajęcia edukacyjne z przedmiotów, z których uczeń przystępuje odpowiednio do egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego.

 

Rozporządzenie MEN z 12 sierpnia 2020 r. nie określa liczby uczniów, którzy mogą w nich uczestniczyć. Na strona internetowych MEN można odnaleźć informację, że mogą to być konsultacje indywidualne lub grupowe z nauczycielem prowadzącym zajęcia edukacyjne z przedmiotów, z których uczeń przystępuje odpowiednio do egzaminu ósmoklasisty lub maturalnego. Należy jednak pamiętać o uwzględnieniu przepisów dotyczących ograniczeń, nakazów i zakazów wynikających ze stanu epidemii. Te zaś są zawarte w rozporządzeniu z 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.

Z rozporządzenia tego wynika ogólne ograniczenie dotyczące maksymalnej liczby uczestników zgromadzeń, która nie może być większa niż 5, a uczestnicy są obowiązani do zachowania odległości co najmniej 1,5 m między sobą oraz do zakrywania ust i nosa. Nie odnosi się to jednak bezpośrednio do szkół. Wobec powyższego najlepiej zaczerpnąć informacji we właściwej miejscowo jednostce sanepidu. Dyrektor musi bowiem stosować się do zaleceń inspekcji sanitarnej.

 

W myśl § 2 ust. 6 rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r. w klasie VIII szkoły podstawowej, klasie III liceum ogólnokształcącego i klasie IV technikum dyrektor szkoły może zapewnić w szkole konsultacje indywidualne lub grupowe z nauczycielem prowadzącym zajęcia edukacyjne z przedmiotów, z których uczeń przystępuje odpowiednio do egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego. A zatem cel tych konsultacji został określony w przepisach.

Nie wydaje się, by tzw. próbna matura odpowiadała powyższym kryteriom zarówno co do formy jaki i czasu trwania. Internetowy Słownik Języka Polskiego PWN podaje m.in. następującą definicję konsultacji: „udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę”. Tak też należy patrzeć na te, o których mowa w  rozumieć § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Podstawa prawna:

Jacek Miklasiński

Kształcenie stacjonarne dla ucznia z orzeczeniem

Czy dla ucznia niepełnosprawnego można zorganizować kształcenie stacjonarne w budynku szkoły?

Dyrektor będzie musiał zorganizować zajęcia stacjonarne dla pojedynczego ucznia i to nie tylko niepełnosprawnego, ale tylko wtedy, gdy nie będzie możliwe zorganizowanie zajęć zdalnych dla tego ucznia.

Aktualnie w stanie zawieszenia znajdują się szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży (§ 1a rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r.). W przypadku:

  • szkół podstawowych specjalnych oraz szkół ponadpodstawowych specjalnych,
  • szkół podstawowych specjalnych oraz szkół ponadpodstawowych specjalnych,
    funkcjonujących w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,
  • szkół podstawowych specjalnych oraz szkół ponadpodstawowych specjalnych
    zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej

– zajęcia będą mogły być nadal prowadzone w szkole; o czym może zdecydować dyrektor szkoły.

 

Natomiast w przypadku szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych (podlegających zdalnemu nauczania) w odniesieniu do uczniów, którzy z uwagi na rodzaj niepełnosprawności lub brak możliwości realizowania zajęć zdalnych, nie mogą realizować tych zajęć w miejscu zamieszkania, dyrektor ma obowiązek:

  • zorganizować zajęcia w szkole lub
  • umożliwić uczniowi realizację zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość na terenie szkoły.

Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. 2020 poz. 1389) - § 1a, § 2 ust. 3f.

Michał Kowalski

Użyczenie sprzętu uczniom przez nauczyciela

Czy szkoła ma obowiązek zapewnienia sprzętu do pracy zdalnej uczniowi, który takiego sprzętu nie ma?

Nie. Nie ma takiego obowiązku, a istnieje jedynie możliwość i to dotycząca organu prowadzącego a nie szkoły. Dyrektor szkoły m.in. ustala, czy uczniowie i nauczyciele mają dostęp do infrastruktury informatycznej, oprogramowania i Internetu umożliwiających interakcję między uczniami a nauczycielami prowadzącymi zajęcia (§ 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MEN z 20 marca 2020 r.). W zakresie sprzętu do nauki zdalnej co do zasady na tym kończą się zadania dyrektora.

Organ prowadzący może upoważnić dyrektora do użyczania sprzętu niezbędnego do realizacji zajęć zdalnych. Nie oznacza to jednak, że dyrektora ma taki obowiązek.

Organy prowadzące jednostki systemu oświaty mogą użyczyć sprzętu niezbędnego do realizacji przez ucznia lub nauczyciela zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć, w szczególności (§ 6 ust. 3 rozporządzenia MEN z 20 marca 2020 r.):

  • komputera (zestawu komputerowego),
  • laptopa,
  • tabletu.

Podstawa prawna:

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493) - § 1 ust. 1 pkt 1, § 6 ust. 3-4.

Joanna Swadźba

Lekcje online nagrywane przez rodziców

Czy rodzic ma prawo nagrać lekcję prowadzoną zdalnie przez nauczyciela, bez jego zgody i wiedzy?

Tak, ale już rozpowszechnianie nagrania lekcji zdalnej może stanowić naruszenie prawa do wizerunku nauczyciela, jeżeli nie wyraził on zgody na takie działanie. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej.

Nagranie lekcji nie powinno być uznane za niedopuszczalne, jeżeli materiał jest wykorzystywany wyłącznie do użytku ucznia, np. w celu powtórzenia przerobionego przez nauczyciela materiału. Takie osobiste wykorzystanie nagrania nie  narusza prawa do ochrony wizerunku ani innych dóbr osobistych nauczyciela. Nagranie służy bowiem realizacji celów w jakich wykonywane są lekcje z wykorzystaniem środków i technik komunikacji na odległość, a więc realizacji podstawy programowej.

Nie jest natomiast dopuszczalne rozpowszechnianie takiego nagrania bez zgody nauczyciela. Rejestracja dźwięku i obrazu zawiera bowiem wizerunek nauczyciela i z tego względu jej rozpowszechnianie wymaga zezwolenia nauczyciela, dokonanego na podstawie art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

 

DO ZAPAMIĘTANIA

Wizerunkiem nauczyciela w ujęciu prawnym jest także jego głos. Zatem nawet nagranie głosowe (bez ukazywania wizerunku nauczyciela np. w formie podcastu) może być rozpowszechniane jedynie za jego zgodą.

 

Podstawa prawna:

  • Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm.) – art. 81.

Michał Łyszczarz

 

Zajęcia stacjonarne w szkole podstawowej w czasie pandemii

Czy w przypadku, gdy rodzice całego oddziału złożą oświadczenia o braku możliwości w miejscu zamieszkania realizacji zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, dyrektor może zorganizować zajęcia stacjonarne?

Jest to możliwe, ale należy wnikliwie przeanalizować sytuację każdego z uczniów.

Do dnia 29 listopada 2020 r. na obszarze kraju ogranicza się funkcjonowanie publicznych i niepublicznych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży. W przypadku ograniczenia funkcjonowania szkół zajęcia są realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30c Prawa oświatowego, z wyjątkiem zajęć prowadzonych w szkole, o których mowa w ust. 3f pkt 1 i § 1a ust. 2 rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r.

W przypadku gdy zajęcia nie mogą być realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość dyrektor szkoły ustala inny sposób realizowania tych zajęć.

 

Dyrektor szkoły podstawowej ma obowiązek zorganizować zajęcia w formie stacjonarnej w szkole, jeżeli rodzice całego oddziału złożą oświadczenia o braku możliwości realizacji w miejscu zamieszkania zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość - kierując się zapisami § 2 ust. 3f rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Przed podjęciem takiej decyzji, w miarę możliwości należy jednak przeanalizować sytuację każdego z uczniów klasy, mając na uwadze ustalenie innego niż z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość sposobu realizowania tych zajęć.

 

DO ZASTOSOWANIA

Przepisy nie wymagają potrzeby uzyskania zgody organu prowadzącego. Natomiast o sposobie realizacji zajęć i innych zadań jednostki systemu oświaty dyrektor szkoły informuje organ prowadzący tę jednostkę oraz organ sprawujący nadzór pedagogiczny.

 

Poza tym w przypadku szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży, w odniesieniu do uczniów, którzy z uwagi na rodzaj niepełnosprawności lub brak możliwości realizowania zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość w miejscu zamieszkania, dyrektor szkoły ma obowiązek:

  • zorganizować zajęcia w szkole lub
  • umożliwić uczniowi realizację zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość na terenie szkoły.

Podstawa prawna:

Leszek Zaleśny

Zawieszenie realizacji zajęć pozalekcyjnych w czasie nauczania zdalnego

Nauczyciele, którzy realizują zajęcia pozalekcyjne i koła zainteresowań w ramach godzin ponadwymiarowych, chcieliby je realizować także w czasie zdalnego nauczania. Czy dyrektor może jednak odwołać dodatkowe zajęcia, a w konsekwencji odebrać godziny ponadwymiarowe w okresie zawieszenia zajęć?

Tak, można odwołać te zajęcia. W sytuacji wprowadzenia nauczania zdalnego może zachodzić konieczność modyfikowania rozkładu zajęć, w tym także rezygnacji z zajęć pozalekcyjnych realizowanych w ramach godzin ponadwymiarowych.

Ze względu na sytuację epidemiczną szkoły nie mogą funkcjonować jak w normalnych warunkach, konieczne jest bardziej elastyczne ich działanie. W okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty dyrektor jednostki systemu oświaty:

  • odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zadań, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zwanego dalej „innym sposobem kształcenia”,
  • w szczególności m.in. może, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej, czasowo zmodyfikować odpowiednio tygodniowy rozkład zajęć lub semestralny rozkład zajęć w zakresie prowadzonych w jednostce systemu oświaty zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć (§1 ust. 1 pkt 15). Z kolei ust. 1a tego samego paragrafu wynika, że o modyfikacji tygodniowego rozkładu zajęć lub semestralnego rozkładu zajęć, o której mowa w ust. 1 pkt 15, dyrektor jednostki systemu oświaty niezwłocznie informuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny.

Podstawa prawna:

dr Patryk Kuzior

Ekwiwalent za używanie własnego komputera w czasie pracy zdalnej

PIKTOCzy nauczycielowi pracującemu zdalnie w domu, korzystającemu podczas prowadzonych lekcji z własnego sprzętu komputerowego oraz energii elektrycznej należy się z tego tytułu ekwiwalent wypłacany przez szkołę?

Nie, przepisy nie przewidują takiego ekwiwalentu. Natomiast praca zdalna może być polecona jedynie w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu i jedynie w celu przeciwdziałania COVID-19. Przydzielenie takiej pracy nie wymaga żadnych porozumień - wystarczające jest jedynie polecenie służbowe. Poza tym w odróżnieniu od telepracy praca zdalna może być wykonywana nie tylko pod adresem zamieszkania pracownika, ale po prostu poza stałym miejscem jej wykonywania. Przepisy dotyczące pracy zdalnej nie przewidują ekwiwalentu za korzystanie z własnego sprzętu elektronicznego (art. 3 Tarczy antykryzysowej). 

Ekwiwalent pieniężny z tytułu używania własnego sprzętu komputerowego do celów służbowych przysługuje telepracownikowi (art. 6711 § 3 Kodeksu pracy). Telepraca jest stosowana nie tylko w czasie epidemii, a jej wprowadzenie wymaga zawarcia porozumienia z organizacją związkową. Telepraca jest wykonywana poza zakładem pracy.

 

DO ZAPAMIĘTANIA

Polecenie pracy zdalnej w czasie epidemii nie jest tożsame ze świadczeniem pracy w formie telepracy, a w konsekwencji nie uprawnia do ekwiwalentu za używanie własnego sprzętu komputerowego do celów służbowych.

 

Podstawa prawna:

Michał Kowalski

Realizacja części obowiązków zdalnie przez pedagoga szkolnego

Czy w obecnej sytuacji epidemiologicznej dyrektor szkoły może polecić pedagogowi szkolnemu pracę zdalną częściowo z miejsca zamieszkania (online z uczniami), a częściowo stacjonarnie w szkole?

Tak. Nauczyciel może łączyć pracę zdalną z miejsca zamieszkania i pracę stacjonarną, w bezpośrednim kontakcie z uczniami.

 

W jednostce systemu oświaty, której funkcjonowanie zostało w całości lub w części ograniczone, zawieszone zajęcia są realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość (§ 1 ust. 1, § 2 ust. 1 rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19). Oznacza to, że realizowanie zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość odbywa się w szkołach, w których zostały zawieszone zajęcia. Nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby nauczyciel realizował swoje zajęcia zarówno zdalnie, jak i stacjonarnie.  

 

DO ZAPAMIĘTANIA

Dyrektor może zobowiązać nauczyciela, aby część zajęć realizował zdalnie, a część stacjonarnie, przy czym zdalna realizacja pensum możliwa jest tylko w przypadku zawieszenia zajęć.   

 

Podstawa prawna:

Dariusz Dwojewski